Prof.Dr.Arzu Taşkıran Çömez
Şaşılık Nedir
iki gözün aynı anda aynı noktaya odaklanamaması durumudur. Normalde gözlerimiz birbiriyle uyum içinde hareket ederek beynimize tek ve net bir görüntü gönderir. Ancak şaşılıkta gözlerden biri içeri (Ezotropya), dışarı (Ekzotropya), yukarı (Hipertropya) veya aşağı (Hipotropya) kayarak bu uyumu bozar.
Çocuklarda şaşılık, zamanında tedavi edilmezse kalıcı göz tembelliğine (Ambliyopi) yol açabilir. Yetişkinlerde ise çift görme (diplopi), estetik kaygı ve derinlik algısında bozukluk gibi sorunlara neden olur. Şaşılık sadece bir kozmetik problem değil, beynin görme fonksiyonunu etkileyen ciddi bir göz sağlığı sorunudur.
Şaşılığın
Belirtileri.
Şaşılık, gözdeki kayma dışında farklı şekillerde de kendini gösterebilir. Özellikle çocuklarda dikkatli olunmalıdır.
Bir Gözün Farklı Yöne Bakması
En belirgin işaret, bir gözün düz bakarken diğerinin farklı bir yöne (içeri, dışarı, yukarı, aşağı) kaymasıdır. Bu kayma sürekli olabileceği gibi, yorgunlukta veya odaklanmada da ortaya çıkabilir.
Çift Görme ve Bulanıklık
Özellikle yetişkinlerde, beyin şaşı olan gözden gelen farklı görüntüyü bastıramadığı için nesneleri çift görme (diplopi) yaşanır. Çocuklarda ise beyin kayan gözden gelen görüntüyü yok sayar (supresyon), bu da tembelliğe yol açar.
Baş Pozisyonu ve Göz Kısma
Şaşılığı olan kişiler, çift görmeyi engellemek veya daha iyi görmek için başlarını sürekli bir yana eğik tutabilir veya bir gözlerini kısabilirler. Bu, özellikle çocuklarda şaşılığın ilk belirtisi olabilir.
Sık Sorulan Sorular
Şaşılık tedavisi, ameliyat ve çocuklardaki önemi hakkında bilgiler.
Çocuklarda şaşılık, özellikle 7-8 yaş öncesi tedavi edilmezse, beynin kayan gözden gelen görüntüyü görmezden gelmesi nedeniyle kalıcı göz tembelliğine (ambliyopi) yol açar. Bu dönemde beyin gelişimi devam ettiği için erken tedavi kritiktir.
Yenidoğanlarda ilk aylarda hafif ve geçici kaymalar normal olabilir. Ancak 6 aydan sonra devam eden veya belirgin şaşılıklar kendiliğinden düzelmez ve mutlaka bir göz doktoru tarafından değerlendirilmelidir.
Tedavi yöntemi şaşılığın tipine, açısına ve nedenine göre değişir:
Gözlük: Özellikle hipermetropiye bağlı içe kaymalarda kullanılır.
Kapama Tedavisi: Göz tembelliği olan çocuklarda sağlıklı gözün kapatılarak tembel gözün çalıştırılması.
Botoks Uygulaması: Bazı şaşılık tiplerinde kaslara uygulanarak geçici düzeltme sağlanabilir.
Cerrahi: Gözleri hareket ettiren kasların pozisyonu değiştirilerek gözlerin hizalanması.
Ameliyat, göz küresini hareket ettiren 6 kas üzerinde yapılır. Kayan gözdeki kaslar güçlendirilir veya zayıflatılır. Genellikle genel anestezi altında yapılır ve 30-90 dakika sürer. Gözün içine girilmez, sadece kaslara dışarıdan müdahale edilir.
Başarılı bir ameliyatla gözler genellikle hizalanır. Ancak şaşılık çok yönlü bir durum olduğu için, bazı durumlarda ikincil bir ameliyat gerekebilir veya çocuklarda ilerleyen yaşlarda küçük kaymalar tekrar oluşabilir. Düzenli takip önemlidir.