Prof.Dr.Arzu Taşkıran Çömez
Gözde Kimyasal Yanık Nedir
Kimyasal göz yanıkları, asit veya alkali (baz) yapılı maddelerin göz yüzeyi ile teması sonucu oluşan ve dakikaların bile değil, saniyelerin önemli olduğu en ciddi göz acillerinden biridir. Ev temizlik ürünleri (çamaşır suyu, tuz ruhu, lavabo açıcılar), kireç, harç veya sanayi tipi kimyasallar bu duruma yol açabilir.
Özellikle alkali (bazik) maddeler (lavabo açıcı, kireç vb.), dokuların derinlerine hızla işleyerek "eritici" etki yapar ve korneada kalıcı körlüğe neden olabilir. Kimyasal temasında yapılacak ilk ve en önemli müdahale, hemen bol su ile yıkamaya başlamaktır.
Kimyasal Temas Anında
Görünen Belirtiler.
Kimyasal madde göze temas ettiği anda vücut şiddetli bir savunma tepkisi verir. Aşağıdaki belirtiler başladığı anda, hastaneye gitmeden ÖNCE, bulunduğunuz yerdeki en yakın su kaynağına koşun.
Şiddetli Yanma ve Gözü Açamama
Temas anında gözde korkunç bir yanma ve batma hissi oluşur. Göz kapakları refleks olarak şiddetli bir spazmla kapanır (blefarospazm), hasta gözünü açmakta zorlanır.
Aşırı Sulanma ve Kızarıklık
Göz, kimyasalı dışarı atmak için anında aşırı miktarda gözyaşı üretir. Gözün beyaz kısmı (konjonktiva) saniyeler içinde kanlanarak yoğun bir kırmızı renk alır.
Kornea Hasarı ve Sisli Görüş
Kimyasal madde, gözün en önündeki saydam tabaka olan korneanın yüzeyini bozduğu için görüş anında bulanıklaşır, sislenir veya tamamen kapanabilir.
Sık Sorulan Sorular
Kimyasal yanık anında yapılması gereken ilk yardım ve tedavi süreci.
HİÇ VAKİT KAYBETMEDEN, en yakın su kaynağında (musluk, duş, hortum, hatta şişe suyu) gözünüzü yıkamaya başlayın. Göz kapaklarını zorla açık tutarak suyun gözün içine girmesini sağlayın. Bu işlem hastaneye gidene kadar veya en az 15-20 dakika kesintisiz sürmelidir. Görmeyi kurtaran şey budur.
Alkali yanıklar (lavabo açıcılar, kireç, çimento, amonyak) çok daha tehlikelidir. Asitler yüzeyde bir bariyer oluştururken, alkaliler dokuları eriterek gözün derinliklerine iner ve kalıcı hasar riski daha yüksektir.
KESİNLİKLE HAYIR. Göze asla su veya serum fizyolojik dışında bir şey damlatmayın. Kimyasal reaksiyonu artırıp hasarı büyütebilirsiniz. Sadece bol su ile yıkayın.
Hastanede gözün pH derecesi ölçülecek ve nötr seviyeye gelene kadar profesyonel yıkama işlemine devam edilecektir. Ardından hasarın derecesine göre yoğun antibiyotikli, steroidli damlalar, C vitamini takviyesi ve gerekirse amniyon zarı uygulaması gibi tedaviler başlanır.
Bu tamamen kimyasalın türüne, yoğunluğuna ve en önemlisi ilk yıkamanın ne kadar hızlı yapıldığına bağlıdır. Erken müdahale edilen yüzeysel yanıklar iz bırakmadan iyileşebilirken, geç kalınmış ağır alkali yanıklar kalıcı körlüğe ve göz kaybına yol açabilir.